Mijn burn-out ervaring wil ik graag met jullie delen in de hoop dat jullie dezelfde inzichten krijgen als die ik heb gekregen. Net als dat oorzaken voor iedereen anders zijn, zal de weg naar herstel er ook anders uitzien. De stappen die ik heb genomen kunnen je hopelijk wel helpen om ook van jouw burn-out ervaring iets positiefs te maken. Ook als je er midden in zit, je wellicht in te laten zien dat het inderdaad even heel vervelend is en dat je een hoop (zelf) moet doen om er uit te komen. Maar eenmaal uit dat dal en eenmaal in die opwaartse spiraal heb ik zoveel over mijzelf geleerd. Ben ik beter gaan begrijpen waarom ik dingen doe of deed. Ben ik dingen eerder gaan herkennen waardoor ik anders met situaties omga.
Mijn burn-out kwam niet uit de lucht gevallen, het was een gevolg van mijzelf jaren lang wegcijferen voor anderen, het goed willen doen voor alles en iedereen, iedereen willen plezieren en mijzelf overal verantwoordelijk voor voelen. Dus ik was constant met andere bezig en dacht niet aan mijzelf. Als er iets mis ging wilde ik er voor gaan staan en het oplossen. Dit gaat natuurlijk een keer mis, zoals bij mij gebeurd is.
De aanloop naar mijn burn-out
Ik begon in de zomer van 2018 last te krijgen van spanning en stress. Een drukke baan met eigenlijk meer werk dan tijd op dat moment, geen nee kunnen zeggen omdat je veel verantwoording voelt en andere wilt plezieren. Het resulteerde in een afspraak bij een psycholoog in september. Aangezien ik nooit over gevoelens sprak en vond dat “buitenstaanders” niets hoeven te weten, duurde het dus ook even voordat we überhaupt ergens kwamen. Eén van de eerste zaken waar ik direct aan moest werken waren mijn negatieve gedachtes.
Dit kreeg ik “aangeleerd” door middel van de RET-methode. Dit is een zeer toegankelijk boekje met een aantal opdrachten. Het is gericht op rationaliteit en voor mij een methode geweest waar ik veel aan heb gehad. Ik leerde mijn gedachtes om te buigen. Eerst na een bepaalde situatie, vervolgens tijdens de situatie en vervolgens voor een bepaalde situatie waardoor ik op een andere manier omga met situaties. Je kunt het vergelijken met het van onbewust onbekwaam gaan naar onbewust bekwaam. Het boekje is bij Bol.com te verkrijgen.
Op m’n werk werd het alleen maar erger, ieder mailtje of telefoontje was te veel. Ik zat letterlijk hardop te schelden als iemand weer een mail stuurde of voor de 2e keer dezelfde vraag stelde. Als ik er nu aan terug denk vraag ik mij af waar ik nu eigenlijk mee bezig was. Van september tot december zat ik regelmatig (2 á 3 keer per week) huilend op m’n werk omdat de spanning uit m’n lichaam moest. De ontlading kwam er op die manier uit. Collega’s vroegen of ik misschien naar huis wilde. Maar als ik klaar met huilen was, was het er weer uit dus “ging het wel weer” en kon ik weer door.
Je begrijpt dat dit enorm veel energie koste. Eenmaal thuis na werk, was ik niets meer waard. Ik was moe, kon gesprekken niet volgen, was gefrustreerd en er kwam niets meer uit m’n handen. Ik was op dat moment niet de leukste vriend voor mijn vriendin. Ook m’n vrienden en ouders zag ik minder, ik had gewoon geen energie en kon het niet opbrengen om ergens gezellig te gaan doen.
Dit zijn natuurlijk allemaal tekenen dat het niet goed ging maar rond de kerst had ik 2 weken vrij, dan zou ik wel kunnen uitblazen en ver genoeg bij gekomen zijn om het allemaal weer aan te kunnen, het liep alleen allemaal even iets anders.
Achteraf gezien had ik hier natuurlijk veel eerder wat aan moeten doen, ik had gewoon beter naar de signalen moeten luisteren. Maar voor mij was het ook “nieuw” en ik handelde in die periode met de kennis die ik toen had.
Mijn symptomen
Bij een burn-out kunnen verschillende symptomen opspelen bij mij waren dat de volgende:
Mentaal gezien;
Heel gefrustreerd, vermoeid, concentratie- en geheugenproblemen, opgejaagd gevoel en piekeren. Op een later moment kwam hier ook onzekerheid bij, dingen gingen niet meer zoals ze altijd gingen en ik was gewend dat ik alles wel aankon, of dat gevoel had ik. Nu was het minste al voldoende om het gevoel te krijgen dat ik het niet meer aankon. De simpelste dingen kon ik niet meer aan zoals het verkeer, mensen in de supermarkt, “vreemde” mensen in het algemeen en verwachtingen van mensen om mij heen deden het ook niet goed in mijn hoofd.
Ook kon ik slecht tegen drukte. Ik ging op andere momenten naar verjaardagen of eerder weg op een bruiloft. Daarnaast was het op dat moment lastig om sociale contacten te onderhouden, ik was voornamelijk met mijzelf bezig en had geen behoefte en puf voor andere dingen.
Fysiek waren er ook wat symptomen;
Ik had veel hoofdpijn, er zijn verschillende periodes geweest waarin ik iedere dag 8 paracetamol per dag slikte, soms 2 tot 3 weken achter elkaar. Deze periodes kwamen en gingen weer, ik denk dat ik dit 4 of 5 periodes heb gehad. Door de spanning en stress kreeg ik last van hartkloppingen en ik sliep slecht tot niet.
Ziek melden voor mijn burn-out
Woensdag 2 januari zou ik weer beginnen met werken na 2 weken vrij te hebben gehad. De spanning was die nacht er voor zo erg dat ik alleen maar heb liggen zweten, trillen en huilen. Na een gesprek met mijn vriendin leek het ons beter dat ik mij ziek meldde op mijn werk. Echter, na 5 minuten bedacht ik dat een directe collega vrij was die week en dat degene die mijn werk over kon nemen, 2 nieuwe collega’s in moest werken. Ik “kon” dus niet ziek zijn, ik “moest wel gaan werken”.
Zo ver ging ik met mijzelf aan de kant zetten voor bijna alles en iedereen.
Uiteindelijk was ik er van overtuigd dat het toch beter was dat ik mij ziek zou melden en ben tegen de ochtend in slaap gevallen.
Die middag ben ik, samen met mijn vriendin, naar de zaak gegaan om uit te leggen wat er aan de hand is. Erg makkelijk was dat niet, het was immers voor mij ook voor het eerst dat ik hier mee te maken had en over gevoel praten deed ik sowieso liever niet. Gelukkig heb ik een hele fijne werkgever die begripvol reageerde en het ook wel een beetje aan had zien komen natuurlijk. Later begreep ik dat niemand van mijn collega´s heel verbaasd was dat ik even niet naar de zaak kwam.
Mijn omgeving
Net als voor iedereen is mijn omgeving belangrijk, zeker op de momenten dat het niet goed gaat is het fijn als je daar steun en begrip vindt. Het belangrijkste in dit hele verhaal is; in gesprek gaan en blijven met de mensen om je heen. Ondanks dat het lastig is om uit te leggen wat er met je gebeurd, is praten de enige manier om begrip en/of acceptatie te krijgen.
Vriendin
Mijn vriendin kan ik niet genoeg bedanken voor de steun, het begrip en het geduld dat zij met mij heeft gehad. Het was niet altijd even makkelijk en al helemaal niet altijd even leuk om opgescheept te zitten met iemand die snel geïrriteerd was, een kort lontje had en mentaal niet veel aankon. Daarnaast moest zij er vaak op aandringen dat ik dingen besprak met haar of de psycholoog in plaats van alles maar voor me houden. Mijn vriendin heeft mij er echt doorheen gesleept in die periode.
Vrienden
Vrienden zie je natuurlijk niet iedere dag en meestal als je elkaar ziet is het gezellig en praat je niet over vervelende zaken. Mijn vrienden zijn in deze periode erg begripvol geweest, ondanks dat zij natuurlijk niet precies wisten wat er nu aan de hand was. Leg namelijk maar eens uit wat een burn-out is. Dat is moeilijk uit te leggen, kun je nagaan hoe lastig het dan is voor andere om het te begrijpen. Maar gelukkig probeerde zij het te begrijpen en respecteerde en accepteerde zij in ieder geval dat het niet goed ging met mij. Hierdoor kon ik met ze praten en kwam er geen extra druk ondanks dat ze mij minder zagen of hoorde.
Familie
Het heeft enige moeite gekost om mijn familie in te laten zien wat er nu eigenlijk aan de hand was of daar acceptatie voor te krijgen. Ik heb het idee dat het begrijpen nog niet helemaal gelukt is maar de acceptatie kwam na een tijdje gelukkig wel. In mijn familie is het gebruikelijk om elkaar iedere week te zien. Ikzelf ben echter niet van het appen of bellen, niet met vrienden en ook niet met familie. Dus dat zorgt wel eens voor wrijving, zeker in een periode van een burn-out waarin je helemaal nergens behoefte aan hebt.
In het begin waren er dan ook wel eens vervelende situaties waardoor het eigenlijk alleen maar voor meer spanning ging zorgen in deze toch al lastige periode. Na een aantal gesprekken kwam gelukkig de acceptatie voor de situatie. Het was voor mij natuurlijk heel vervelend om niet de steun te voelen die je zoekt maar aan de andere kant deed ik ook niet alles goed. Voor iedereen gold echter, het was voor ons allemaal de eerste keer dat we hier mee te maken hadden. Je doet niet alles goed maar probeert te doen wat het beste (of in sommige gevallen, mist slechte) lijkt.
Werkgever
Bij mijn werkgever was het over het algemeen goed. Er was veel begrip en geduld maar natuurlijk hadden zij naast het menselijke aspect ook met een zakelijk aspect te maken. Totaal ben ik 6 tot 7 maanden thuis geweest en heeft het nog eens tot november/december geduurd voordat ik volledig terug was. Bijna een jaar dus. In de periode van september december (voordat ik thuis kwam te zitten) hebben ze mij nog naar een mental coach gestuurd voor 1 op 1 sessies. Iets wat ik als zeer waardevol heb ervaren.
Voor mijn werkgever was ik ook de eerste met een burn-out. Ook voor hen was het nieuw. Ik werk bij een transport bedrijf dus het is nogal snel, niet zeuren maar doorgaan. Mijn directeur vertelde dat hij zich is gaan inlezen en programma’s heeft gekeken omdat het een steeds groter probleem wordt in onze samenleving. Dit heeft mij wel gesteund. Ondanks dat het niet duidelijk aan te geven is wat het nu precies is, deed hij wel de moeite om het te gaan begrijpen.
Er waren ook wel eens lastigere momenten waarop of waardoor ik meer spanning kreeg. Met het zakelijke aspect in ogenschouw genomen wilde zij natuurlijk dat ik zo snel mogelijk weer terug kwam en drongen daar soms ook op aan. Gelukkig kunnen we tegen elkaar zeggen wat we denken en door gesprekken te voeren is het allemaal goed gegaan. In de lastige situaties heb ik dan ook goed aan kunnen geven wat wel en wat niet lukte.
Soms waren er wat wrijvingen, mijn directeur vroeg dan hoe het ging. Nu weet ik dat hij het proces bedoelde en niet op dat moment zelf. Ik was echter zoveel bezig met vragen als; Hoe gaat het NU met mij? Wat voel ik NU? Waarom voel ik dat? Hierdoor kreeg mijn directeur antwoorden over hoe het op dat moment ging en waarom. Iets waar hij natuurlijk niet heel veel aan had, besef ik mij nu.
Oorzaken van mijn burn-out
De oorzaken van mijn burn-out kwamen uit externe maar voornamelijk interne factoren. Extern was het mijn drukke baan, waarbij (voor mijn gevoel) meer werk dan tijd had. Daarnaast hadden we een huis gekocht waar veel in moest gebeuren, een jaar later besloten we nog een grote verbouwing te doen. Deze 2 factoren speelde op het moment dat het erger werd. Waar het eigenlijk mis ging, waren mijn gedachtes en mijn gewoontes.
Als klein kind voelde ik mij al verantwoordelijk voor veel dingen waar ik niet verantwoordelijk voor was. Sterker nog, als ik er nu aan denk betwijfel ik of ik enige invloed gehad heb. Als er problemen waren wilde ik deze oplossen. Met mijn eigen problemen ging ik nooit naar iemand toe, ik loste dat zelf wel op. Ik kon geen nee zeggen en wilde alles zo goed mogelijk doen en vooral andere niet teleurstellen.
Door deze gedragingen bleef ik zaken opkroppen, nam ik te veel hooi op mijn vork en was ik overal aan het proberen het balletje omhoog te houden. Dit kostte uiteindelijk zoveel energie dat ik alleen maar meer gefrustreerd werd. Meer spanning kreeg en uiteindelijk werd het te veel. Ook omdat ik mijn grens niet duidelijk aangaf. Lang kwam ik weg met het idee “het komt wel goed” of “gewoon doorgaan”. Gelukkig weet ik nu dat dit niet de oplossing is.
Herstellen van mijn burn-out
Het herstellen van een burn-out gaat in 3 fases; Accepteren en begrijpen, Oorzaken en oplossingen en als laatste de oplossingen uitvoeren.
Fase 1
Het begrijpen en accepteren heeft bij mij wel even geduurd. Ik dacht namelijk van september tot december 2018 dat het allemaal wel goed zou komen. Gewoon even op adem komen en dan lukt het me wel weer. Ik liep toen al 4 maanden bij de psycholoog en de term burn-out had zij al een keer laten vallen. Ze had ook al aangegeven dat het wellicht beter was als ik mij even ziek meldde. Helaas heb ik ook dit naast mij neergelegd en ben ik gewoon door gegaan totdat het niet meer ging. Toen moest ik het wel accepteren. Achteraf denk ik wel eens dat het wellicht allemaal wat korter had kunnen duren als ik het eerder had geaccepteerd.
Fase 2
Met mijn psycholoog en door de gesprekken met de mental coach ben ik achter de oorzaken gekomen. Echter duurde het even voordat de psycholoog ergens kwam met mij. Ik sprak niet over gevoel en al helemaal niet tegen vreemden. Na een aantal sessies heb ik gevraagd of mijn vriendin mee wilde gaan. Zij kon dan aangeven of ik volledig was of eigenlijk gewoon ieder deurtje dicht gooide. Dat laatste was veelal het geval.
Uiteindelijk begonnen de gesprekken een beetje te lopen en kwamen we achter de oorzaken. Aan de hand van die oorzaken hebben we veel gesprekken gehad en zijn we uiteindelijk tot oplossingen gekomen.
Fase 3
De oplossingen die ik uit moest gaan voeren waren;
- Opschrijven waar je per dag tegen aan loopt (dagboekje bij houden). Maar vooral ook de positieve punten benadrukken, juist om in te gaan zien dat het niet allemaal slecht is.
- Opschrijven wat ik belangrijk vind en waar ik ontspanning uithaal. Deze dingen dan ook gaan doen.
- Actief aan de gang gaan met de RET methode. Voornamelijk het ABC-Schema hierin heb ik veel uitgewerkt.
- Gedachtes ombuigen.
- Momenten van rust pakken in de periode dat ik weer begon met werken
- Mijzelf uitdagen met dingen die waar ik niet goed tegen kon, naar de supermarkt gaan. Een stukje autorijden.
- Grenzen aangeven en echt voor mijzelf kiezen.
- Dingen uit het verleden op papier zetten. Niet om aan andere te laten lezen maar puur om het van me af te schrijven.
Ik denk dat mijn totale burn-out 1,5tot 2 jaar heeft geduurd. Dit is voor mij de periode van het signaleren van de problemen die het mij overleverde tot het moment dat ik kon zeggen dat is was hersteld van een burn-out.
De medische hulp die ik kreeg
Het begon voor mij met een intakegesprek bij mijn psycholoog. Daarna ben ik naar de huisarts gegaan om te ontdekken wat er nog meer mogelijk was. Volgens hem was de psycholoog voorlopig voldoende, dit bleek ook zo te zijn.
De eerste keer naar de psycholoog was in september 2018, het begon met 1 keer week of om de week. Dit schommelde ene beetje gedurende mijn proces maar zeker in de eerste maanden was het iedere week. Daarna werd het 1 keer per maand / zes weken. Even de vinger aan de pols, even bespreken waar ik tegenaan ben gelopen maar zeker ook bespreken wat er goed gegaan is. Daarna is het afgebouwd naar eens in de 2 maanden. In januari 2021 gaf de psycholoog aan dat ik “uitbehandeld” was. Er waren al een langere tijd geen nieuwe onderwerpen meer besproken en ik wist op dat punt eigenlijk wel wat ik kon doen, mocht ik het idee hebben dat het weer even wat minder werd.
Na 2,5 jaar was ik dus “uitbehandeld”. Ik heb het niet gevraagd maar ik dit zal voor iedereen anders zijn, de één zal na een jaar (of eerder) uitbehandeld zijn en een ander kan misschien nog wel langer dan 2,5 jaar nodig hebben. Dit verschilt denk ik gewoon per persoon. Na dit “nieuws” is er een plan gemaakt om verder af te bouwen naar uiteindelijk eens per half jaar, uiteraard met het idee dat ik kan bellen als dit nodig mocht zijn.
Medicijnen heb ik nooit gebruikt (op paracetamol na).
Op het moment dat ik thuis kwam te zitten ging het traject met mijn bedrijfsarts ook beginnen. In het begin vond ik het maar een vreemde man met uitspraken als; “Ik gun iedereen een burn-out”. Maar achteraf geef ik hem nog gelijk ook. Samen met hem heb ik een plan gemaakt om weer terug te keren in het arbeidsproces. Een andere uitspraak die mij erg bij gebleven is en waar ik aan vast gehouden heb is; “Als ik je hierna terug zie met een burn-out lach ik je uit. Je hebt dan namelijk niet genoeg geleerd van deze keer en bent eigenwijs geweest”. Onder andere door deze uitspraak raakte ik er van overtuigd dat ik echt actief aan de slag moest.
Veranderingen na mijn burn-out
De belangrijkste verandering is dat ik dingen nu meer op mijn manier doe. Het is mijn leven en alleen ik kan bepalen wat goed voelt en wat niet. Iedereen is verantwoordelijk voor zijn of haar geluk, dat ben ik nu aan het najagen. Ik heb sinds lange tijd weer dromen, ik wil weer van alles. Eigenlijk te veel en dus moet ik goed op letten dat ik niet weer alles door elkaar ga doen en mijzelf weer voorbij loop.
“Nee” zeggen gaat mij nu iets makkelijker af. Nog lang niet altijd maar het gaat steeds iets beter.
Ik herken sneller bepaalde gevoelens of gedachtes en kan deze dan ombuigen. Hierdoor wordt het geen groot probleem maar eigenlijk wordt het in de kiem gesmoord.
Verwachtingen van andere doen mij minder. Aan sommige verwachtingen kan of wil ik niet voldoen. Voorheen ging ik dit dan toch doen of proberen. Nu bedenk ik of ik dat wil of wil proberen. Als het antwoord hierop “nee” is, doe ik het ook niet.
Is het dan allemaal rozengeur en maneschijn op dit moment? Nee natuurlijk niet. Er zijn nog steeds (bijna dagelijks) uitdagingen en valkuilen waar ik de ene keer wel goed op reageer en een andere keer niet. Het verschil zit hem in het feit dat ik het niet meer mijn hele dag laat beïnvloeden maar redelijk snel weer kwijt ben. Ik bedenk dan hoe ik het beter of anders had kunnen doen en probeer dat ik het vervolg te doen.
Er zijn nog steeds valkuilen, er zijn nog steeds momenten dat ik niet goed mijn grens aangeef. Nog steeds gebeurd het dat ik soms nee moet zeggen maar toch ja zeg. Het gebeurd alleen steeds in mindere mate. Het komt ook wel eens voor dat ik ja zeg en iets later denk; waarom heb ik ja gezegd? Ik wil het eigenlijk niet. Dan draai ik het alsnog om en geef ik aan dat het toch niet kan of lukt.
